Lokale media

Zonder onafhankelijke pers geen democratie. De media geven burgers inzicht in de politieke besluitvorming. Ze houden politici en bestuurders scherp om te reflecteren op hun eigen handelen. Maar het lokale journalistieke landschap verandert, lokale kranten verdwijnen en de ‘waakhondfunctie’ wordt zwakker. Heeft de gemeenteraad een verantwoordelijkheid in het in stand houden van lokale media? En zo ja, welke?

Verantwoordelijkheden en wettelijke bepalingen

Gemeenten hebben een wettelijke taak voor het in stand houden van een lokale publieke omroep. In de Mediawet is vastgelegd dat elke gemeente een lokale omroep moet hebben, mits er een orgaan is dat het programmabeleid bepaalt, het programmabeleidbepalend orgaan (pbo). De programma’s die door de lokale omroep worden uitgezonden, moeten aan een aantal eisen voldoen. Zo is voorgeschreven dat 50% van de uitzendingen informatief, cultureel en educatief van karakter moet zijn en 50% van de programma’s gericht moet zijn op de eigen gemeente. Het pbo telt minimaal acht leden die representatief zijn voor de verschillende maatschappelijke geledingen in de gemeente, en is verantwoordelijk voor het vaststellen van het programmabeleid.

De gemeenteraad adviseert het Commissariaat voor de Media over de aanwijzing van een lokale omroep en kan sturing geven aan het pbo. Het College zorgt voor ondersteuning in de bekostiging van de lokale publieke omroep vanuit het gemeentefonds (in 2018 € 1,28 per huishouden). De reguliere programma’s moeten vrij zijn van overheidsinvloed; wel kan de gemeente extra zendtijd inkopen voor speciale communicatie.

 

Achtergrondinformatie

Nederlanders kunnen kiezen uit een veelzijdig lokaal media-aanbod van kranten, radio, televisie en websites. Zo constateerde het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek na de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 dat burgers hun informatie over die verkiezingen voor het grootste deel via hun lokale krant hadden vernomen. Maar bestaande spelers hebben het moeilijk en het gebruik van printmedia en omroepen staat onder druk.

Tools en leeromgeving

De manier waarop iemand het nieuws volgt, is bepalend voor wat hij of zij uiteindelijk onder ogen krijgt. Het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek biedt een toegankelijke analyse van het ‘nieuwsecosysteem’ in de vier grote steden van Nederland. Het toont aan de hand van interactieve oefeningen aan hoe kwetsbaar de nieuwsvoorziening is over gemeentelijke besluitvorming.

Inspiratie en praktijkvoorbeelden

Wat kan de gemeenteraad – naast dat raadsleden zich zelf bewust zijn van hun omgang met social media en de pers – doen om de waakhondfunctie van de lokale en regionale journalistiek niet verloren te laten gaan? De informatie hieronder bevat voorbeelden, zoals het faciliteren van samenwerking tussen lokale omroepen, het bieden van huisvesting, het inhuren van een journalist en of het inkopen van zendtijd.