Sustainable Development Goals (SDG’s)

Waar gaat het over?

De Verenigde Naties hebben duurzaamheidsdoelen (SDG’s) vastgesteld. Alle 193 lidstaten hebben deze duurzaamheidsdoelen ondertekend. Je kunt de doelen in je eigen gemeente in de praktijk brengen.

Verantwoordelijkheden en wettelijke bepalingen

Alle lidstaten van de Verenigde Naties hebben in 2015 de VN-Agenda 2030 voor Duurzame Ontwikkeling ondertekend. Kern van die agenda zijn de zeventien Sustainable Development Goals (SDG’s). Met het behalen van die doelen willen de landen een einde maken aan extreme armoede, ongelijkheid, onrecht en klimaatverandering. De duurzame ontwikkelingsdoelen worden in Nederland SDG’s of Global Goals genoemd. De zeventien doelen hebben elk ook weer subdoelen of indicatoren, die ze concreter maken.

Gemeenten zijn niet wettelijk verplicht om de SDG’s te realiseren. Maar op grond van wetgeving (Wmo, participatiewet) of overheidsafspraken op bijvoorbeeld het gebied van verduurzaming (Klimaatakkoord), maatschappelijk verantwoord inkopen (Manifest MVI) en inclusiviteit (VN-verdrag Handicap), werken veel gemeenten in hun beleid al aan de Global Goals.

Volgens de VNG bieden de SDG’s een goed raamwerk om het eigen beleid te toetsen aan algemeen aanvaarde internationale doelstellingen. De doelen helpen gemeenten ook om meer samenhang in beleid aan te brengen, omdat ze beleidsterreinen als inclusie, openbare ruimte en mobiliteit met elkaar verbinden. De VNG-campagne Gemeenten4GlobalGoals kan gemeenten daarbij ondersteunen.

De raad kan uitdragen dat de gemeente de duurzame ontwikkelingsdoelen als uitgangspunt neemt en hier een raadsbesluit over nemen. Dat besluit geeft college en ambtenaren een mandaat om te handelen naar de subdoelen van de zeventien SDG’s. De raad kan het college oproepen om zich aan te sluiten bij de Gemeenten4GlobalGoals campagne. Inmiddels heeft een derde (118) van de Nederlandse gemeenten zich aangesloten als Global Goals-gemeente.

De campagne doet een aantal aanbevelingen. Zo doen gemeenten er onder meer goed aan een overkoepelende visie op duurzaamheid vast te leggen in een coalitieakkoord of beleidsnota. Hierin kan de raad voor uiteenlopende beleidsterreinen doelen vastleggen. Daarbij is samenhang en balans van belang. Dat betekent bijvoorbeeld dat duurzame ontwikkeling moet samengaan met versterking van de natuur en biodiversiteit. Of dat kwetsbare inwoners ook baat hebben bij economisch of ruimtelijk beleid.

Gemeenten kunnen SDG’s in de eigen organisatie borgen. Bijvoorbeeld door een hoog niveau van inclusieve dienstverlening, verduurzaming van eigen gebouwen en inkoop van maatschappelijk verantwoorde producten. Gemeenten moeten inwoners en ondernemers tijdig betrekken bij plannen en besluitvorming. Op die manier kan een breed draagvlak voor duurzame doelen ontstaan. Dat draagvlak kan worden versterkt als gemeenten ook rapporteren wat zij bereikt hebben op de verschillende doelen. Daarvoor zijn diverse instrumenten ontwikkeld. Enkele gemeenten hebben een eigen dashboard of rapportage op afzonderlijke doelen ontworpen.

Achtergrond

De VN-Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling gaat uit van het begrip ‘brede welvaart’. Brede welvaart omvat alles wat mensen van waarde vinden. Naast materiële welvaart gaat het dan ook om zaken als gezondheid, onderwijs, milieu en leefomgeving, sociale cohesie, persoonlijke ontplooiing en (on)veiligheid. De belangrijkste uitgangspunten van een eerlijke en duurzame toekomst zijn dat iedereen gelijke rechten en kansen heeft (inclusiviteit) en dat (economische) groei niet ten koste mag gaan van toekomstige generaties wereldwijd.

De zeventien SDG’s en subdoelen weerspiegelen dit streven. Gemeenten spelen een belangrijke rol bij het behalen van de meeste van die doelen. Een duidelijk voorbeeld is SDG 11: ‘Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam’. Gemeenten moeten onder meer betaalbare huisvesting aanbieden, goede dienstverlening aan burgers organiseren en luchtkwaliteit gezond houden (subdoelen). Gemeenten dragen ook bij aan het behalen van de doelen door bijvoorbeeld mensen naar werk te begeleiden (SDG 8), door ondersteuning van mensen met een beperking (SDG 3) en het realiseren van groene omgeving (SDG 15).

Gemeenten kunnen ook initiatieven uit de samenleving versterken. Bijvoorbeeld door de campagne Fairtrade Gemeenten te ondersteunen, die maatschappelijk verantwoord inkopen bevordert (SDG 12 verantwoorde productie en consumptie). Gemeenten kunnen bovendien terugkerende evenementen aangrijpen om in samenwerking met lokale organisaties Global Goals onder de aandacht te brengen. Door bijvoorbeeld aan loopevenementen (SDG 3 gezondheid) activiteiten toe te voegen zoals routes voor mensen met scootmobiel of rolstoel, zodat iedereen kan meedoen (SDG 10 ongelijkheid verminderen).

Het gemeentebestuur of de raad kunnen eventueel ook samenwerking met buitenlandse gemeenten stimuleren. Hun ervaringen met mobiliteit, vergroening of participatie kunnen van pas komen.

In de rapportage ‘Nederland ontwikkelt duurzaam’ publiceert het Rijk jaarlijks over hoe het staat met de SDG’s. Die rapportage bevat ook een hoofdstuk over de voortgang van decentrale overheden (provincie, waterschappen, gemeenten). Belangrijk onderdeel van de rapportage is bovendien de monitor Brede Welvaart van het CBS. Gemeenten kunnen ook zelf hun voortgang monitoren via het dashboard Sustainable Development Goals in de database ‘Waar staat je gemeente?’ van VNG Realisatie (zie hieronder bij ‘tools voor raadsleden)’.

Tools voor raadsleden

De Global Goals in de Nederlandse gemeenteraad – handreiking van de VNG

Beleidstoetsing aan SDG’s – Stappenplan van de VNG

Waar staat je gemeente: dashboard Sustainable Development Goals

SDG Nederland heeft een trainingsvideo ontwikkeld voor raadsleden, bestuur en ambtenaren

 

Inspiratie en praktijkvoorbeelden

Voorbeelden uit de praktijk van gemeenten die de Global Goals hebben onderschreven

De Menukaart van Gemeenten4GlobalGoals geeft voorbeelden van hoe een gemeente per doel kan bijdragen

Friesland heeft een regionaal SDG Netwerk

Voorbeeld van verantwoording van SDG’s in beleid – gemeente Rotterdam

Dashboard SDG’s in Utrecht ‘Gezond stedelijk leven voor iedereen’ in het perspectief van de SDG’s – gemeente Utrecht