Werven van jongeren

Lokale partijen met veel jongeren op de lijst blijken succesvol bij verkiezingen. In Hilvarenbeek en Boekel werden lokale partijen met jonge lijsttrekkers veruit de grootste. Ook jongerenpartijen scoren. In Best, Delft, Zandvoort, Vaals en Maashorst kregen jongerenpartijen de meeste stemmen.

Werven van jongeren | Kennispunt Lokale Politieke partijen

Toch blijkt het voor (lokale) politieke partijen vaak lastig om jongeren te bereiken. Hoe krijg je, en hoe houd je, jongeren actief binnen jouw partij? Deze module - gemaakt in samenwerking met lokale partijen die succesvol jongeren aan zich weten te binden – bevat daarvoor een stappenplan.

Jongeren en lokale politiek in cijfers

Jongeren zijn ondervertegenwoordigd in gemeenteraden. Slechts 7 procent van de raadsleden is jonger dan 30, terwijl maar liefst 38 procent ouder dan 60 is. Ook stemmen jongeren minder voor de gemeenteraadsverkiezingen. Van de groep tussen 18 en 24 jaar ging in 2022 slechts 43 procent stemmen, blijkt uit onderzoek van Ipsos. De opkomst bij de groep tussen 25 en 34 jaar lag daarentegen net iets hoger dan het gemiddelde: 51 procent. Uit het Ipsos-onderzoek blijkt ook dat jongeren minder op lokale partijen hebben gestemd. Slechts 16 procent van de stemgerechtigden die na 1997 zijn geboren, stemt op een lokale partij. Bij de groep tussen de 25 en de 34 jaar ging het om 20 procent (zie Jonge kiezers laten stembus links liggen (binnenlandsbestuur.nl))

STAP 1 Maak een analyse

De weg naar meer jongeren in jouw partij begint met denkwerk vooraf: wat wil je bereiken? Stel elkaar de volgende vragen:

  • Waarom willen we meer jongeren in de partij? Wat hopen we ermee te bereiken?
  • Wat is onze definitie van ‘jong’? Tot 30 of tot 35 jaar?
  • Wat doen we al om jongeren te bereiken en waarom werkt dat wel of niet?
  • Waar vinden we jongeren in onze gemeente?
  • Komen we daar al of hoe kunnen we meer toegang tot jongeren vinden?
  • Moeten we iets opgeven in ruil voor meer jongeren bij de partij. Zo ja wat? En zijn we daartoe bereid?

 

STAP 2 Verjonging borgen

Om de gemiddelde leeftijd van je partijleden/raadsfractie te verlagen, kun je daartoe waarborgen in je statuten of huishoudelijk reglement opnemen.

  • Formuleer waarom je de ambitie hebt om jongeren in je partij te hebben en neem dat, na vaststelling op de ALV, op in je missie, visie of statuten.
  • Als je wilt dat er meer jongeren instromen in je fractie, moet je ook zorgen dat zittende fractieleden doorstromen. Neem bijvoorbeeld in je statuten op dat iemand hooguit twee termijnen raadslid en/of wethouder mag zijn. Dat bevordert doorstroming en geeft, ook zonder zetelwinst, nieuwe (jonge) mensen de kans om fractielid te worden.
  • Stel een scoutingscommissie in die zich speciaal richt op jongeren en/of geef de kandidatencommissie de opdracht om jongeren te selecteren
  • Je kunt als partij een jongerenquotum of een streefcijfer instellen. Bepaal dan bijvoorbeeld welk percentage van je top 10 jonger moet zijn dan 30 jaar.

Dakpanconstructie bevordert doorstroming

Een raadsperiode duurt vier jaar, maar die hoeft niet per se door dezelfde persoon te worden ingevuld. Je kunt ook werken met een ‘dakpanconstructie’. Studentenpartij STIP Delft doet dat bijvoorbeeld. Ieder jaar stoppen er twee raadsleden (van de zes), die vervangen worden door twee anderen van de lijst. Een raadslid zit dan in totaal drie in plaats van vier jaar. Omdat dat altijd zo ‘dakpansgewijs’ gaat, biedt dat een goed systeem voor overdracht. Dit systeem geeft ook kansen aan jongeren om deel te nemen, en ze hoeven daar dan niet vier jaar op te wachten. STIP Delft heeft dit niet in de statuten opgenomen, maar het is bij hen een vaste werkafspraak.

STAP 3 Netwerk vergroten

Hoe groter het netwerk van je partij, hoe groter de kans dat er jongeren tussen zitten die geschikt zijn voor en interesse hebben in de lokale politiek. Zorg daarom dat je een uitgebreid netwerk hebt, zowel fysiek als digitaal.

Fysiek netwerk

  • Wees met je partij zo zichtbaar mogelijk in je gemeente. Maak bijvoorbeeld een tournee langs de kernen van de gemeente, om input op te halen voor het verkiezingsprogramma. Bezoeken sportkantines, dorpsfeesten, recepties van verenigingen, etc. Laat (bijvoorbeeld via sociale media of advertenties) weten dat je komt en dat iedereen vrijblijvend kan aanschuiven of tips mag geven. Zorg voor een warme kennismaking en wissel altijd contactgegevens uit.
  • Zoek jongeren op waar ze te vinden zijn, bijvoorbeeld in jongerencentra, sportclubs en scholen. In Hilvarenbeek worden tijdens ‘pizzasessies’ in het jongerencentrum maatschappelijke thema’s besproken. Dat zijn mooie gelegenheden om als partij bij aan te sluiten.
  • Maak gebruik van het eigen netwerk van je partij. Heb je bijvoorbeeld een docent, jongerenwerker of sporttrainer in je partij? Die weet waarschijnlijk jongeren makkelijk te bereiken en spreekt hun ‘taal’. Maak daar gebruik van, bijvoorbeeld door te regelen dat je gastlessen op school kunt geven.
  • Jongeren kiezen het liefst een partij met leden die op hen lijken, dus waarmee ze zich kunnen identificeren. Heeft je partij jongere leden? Laat hen dan zien en horen bij activiteiten en persmomenten.
  • Benader jongeren gericht en zo concreet mogelijk. Vraag hen bijvoorbeeld mee te denken over een specifiek onderwerp dat speelt in de gemeente.
  • Organiseer regelmatig borrels en andere laagdrempelige activiteiten, het liefst in een omgeving waarin jongeren zich prettig voelen en waar ze vaker komen.

Digitaal netwerk

Jongeren zijn goed te bereiken via sociale media. Als je (meer) jongeren bij je partij wilt betrekken, moet je dus investeren in een goed digitaal netwerk.

  • Zet bij elke fractievergadering het actiepunt 'sociale media' op de agenda. Evalueer welke berichten goed ontvangen zijn, wat misschien beter had gekund etc.
  • Zorg dat je op het juiste kanaal zit. Mensen onder de 30 zitten bijvoorbeeld meestal niet op Facebook, maar eerder op Instagram of TikTok. Neem die kanalen serieus: TikTok is niet (alleen) om te lachen.
  • Kijk wie er reageert op berichten in de media over onderwerpen die voor jouw partij belangrijk zijn. Volg deze (jonge) mensen op sociale media en benader hen persoonlijk als je denkt dat zij bij jouw partij zouden kunnen passen. Op zo’n manier kun je gericht je netwerk onder jongeren vergroten.

 

STAP 4 Onderzoek wat interessante onderwerpen voor jongeren zijn

Als je jongeren wilt bereiken, is het belangrijk dat je weet wat hen bezighoudt, waar zij zich voor interesseren. Probeer daar zicht op te krijgen.

  • Organiseer bijvoorbeeld een visiedag en vraag of ieder partijlid een jongere mee wil nemen. Laat de jongeren hun dromen voor jullie gemeente vertellen en neem die serieus. Zeg dus niet te vaak: 'dat hebben we al geprobeerd' of 'dat lukt toch niet'.
  • Benader jongeren niet specifiek voor alles wat met jongeren te maken heeft. Want dat iemand jong is, betekent niet per definitie dat hij of zij verstand heeft van onderwijs of jeugdzorg.
  • Vaak is het juist interessant jongeren te betrekken bij onderwerpen die hun toekomst aangaan, zoals woningbouw en werkgelegenheid. Enquêteer hen hier bijvoorbeeld over en breng hun standpunten en wensen naar voren in de gemeenteraad.
  • Meer jongeren betrekken hoeft niet alleen een partijdoel te zijn, maar kan ook een doel zijn van de raad als geheel. Zoek bijvoorbeeld samenwerking met andere partijen en laat van elke partij in jouw gemeente een jongere meedenken over een initiatiefvoorstel over een onderwerp dat jongeren aangaat. Zo betrek je jongeren, krijg je maximale aandacht én wellicht een raadsbreed aangenomen voorstel.

 

STAP 5 Vergroot de kennis over lokale politiek

Jongeren weten niet altijd precies wat de gemeente doet, waardoor dat hen soms weinig interesseert. Onbekend maakt immers onbemind. Vertel en laat zien waar de lokale politiek over gaat en dat die ertoe doet.

  • Maak het zo concreet en zo lokaal mogelijk. Laat zien wat de politiek kan doen en wat jouw partij wil veranderen of aanpakken.
  • Maak daarbij gebruik van sociale media, niet alleen via tekst, maar ook met beeld.
  • Maak een lijst van successen van jouw partij. Daarmee laat je zien wat jouw partij heeft bereikt, en dat stemmen ertoe doet.
  • Laat regelmatig een jongere een dag meelopen met een raadslid of een wethouder.
  • Zorg ook dat je aanwezig bent bij informatieavonden over onderwerpen die jongeren aangaan en andere live activiteiten waar jongeren (bijvoorbeeld in schoolverband) naartoe komen.
  • Gebruik begrijpelijke taal. Dit is voor iedereen belangrijk, maar zeker voor jongeren. Communiceer helder. Vermijd jargon en vertel over het onderwerp en niet over de politieke procedure.
  • Je kunt bij het Kennispunt diverse trainingen volgen om goed te communiceren over wat de politiek betekent en wat jouw partij doet. Bijvoorbeeld de social media training, de training nieuwsbrief maken, of campagnefilmpje maken.

 

STAP 6 Richt een jongerenafdeling, werkgroep of denktank op

Een speciale afdeling, werkgroep of denktank voor jongeren kan aantrekkelijk zijn, omdat jongeren er onder elkaar zijn en op die manier nog niet te ‘zwaar’ belast worden.

  • Geef de jongerenafdeling of denktank de vrijheid om zelf te onderzoeken wat hen boeit. Zo hoeven ze niet te veel te vergaderen over zaken die hen niet of matig interesseren, maar krijgen ze wel feeling met de politiek en kunnen ze echt inbreng geven. Dat wakkert interesse aan.
  • Waarborg een goede overdracht naar de fractie, geef sturing waar nodig (is het bijvoorbeeld wel een onderwerp voor de gemeenteraad?). Betrek de jongeren ook bij het vervolg en noem hen als je in de gemeenteraad hun idee inbrengt of verdedigt.
  • Sommige lokale partijen hebben een jongerenafdeling, zoals Jong Hart voor Den Haag en Jong Wakker Emmen. Leg in de statuten en/of in het huishoudelijk reglement van je partij vast wat de basisregels voor de jongerenafdeling zijn, wat er van de afdeling verwacht wordt en hoe er gehandeld en gecommuniceerd wordt, om problemen te voorkomen.

Stageplaatsen

Voor grotere partijen of partijen in grote steden is het wellicht mogelijk om stageplaatsen aan te bieden, voor verschillende onderwijstypen en studies. Het partijbureau van Leefbaar Rotterdam bijvoorbeeld is een erkend leerbedrijf. Dat zorgt voor verjonging op het partijbureau en levert ook betrokken jonge partijleden op.

STAP 7 Blijf aandacht geven

Jongeren betrekken bij je partij is één ding, maar hen vervolgens behouden is ook een kunst. Als zij zich minder op hun plek voelen, of zich niet voldoende gehoord voelen, kunnen zij ook weer snel afhaken. Dat kun je proberen te voorkomen door blijvend aandacht aan de (ontwikkeling van de) jongere te geven:

  • Zorg voor een veilige sfeer; een foutje maken mag. Geef elkaar positieve feedback.
  • Begeleid jonge fractieleden en investeer in hen.
  • Ga bijvoorbeeld eens samen met jongeren een commissie- of raadsvergadering bekijken vanaf de publieke tribune. De jongeren kunnen dan direct vragen stellen over de inhoud of de procedure en zij weten beter wat hen te wachten staat als zij actief willen worden in de politiek.
  • Geef jongeren een mentor die makkelijk via whatsapp te bereiken is en die bijvoorbeeld vooraf en achteraf een vergadering met hen bespreekt.
  • Plan jaarlijks een gesprek in met de jongere(n) en vraag wat hun ambities zijn.
  • Begeleid jongeren op een goede manier, maar durf dat ook op tijd los te laten, zodat de jongere ervaart dat hij of zij het zelf kan. Geef verantwoordelijkheid op dossiers, niet alleen in de raad, maar ook daarbuiten, in contact met inwoners en pers.
  • Maak als partij en als fractie gebruik van het opleidingsbudget en volg trainingen. Stuur niet alleen de jongeren op training, maar laat zien dat je zelf ook bereid bent om (bij) te leren.
  • En als iemand toch stopt: voer altijd een exitgesprek, zodat je daarvan kunt leren.

 

Jonge mensen kunnen ook tijdelijk minder tijd hebben voor de politiek. Bijvoorbeeld vanwege een opleiding, stage, scriptie, nieuwe baan of eerste kind. Hoe zorg je voor continuïteit?

  • Toon begrip voor de situatie en geef aan dat het mogelijk is om een politieke pauze te nemen. Spreek bij voorkeur af wanneer de jongere weer aanhaakt. Hou, als dat kan, een plek vrij, bijvoorbeeld als commissielid.
  • Zorg dat de jongere tijdens de ‘politieke pauze’ wel betrokken blijft bij de partij, maar ga hem of haar niet te dicht op de huid zitten. Vraag bijvoorbeeld of er concrete onderwerpen zijn waarover iemand ook tijdens de pauze geïnformeerd wil blijven.

 

Deze module is tot stand gekomen met medewerking van:

Student en Stad Groningen, Democraten Voerendaal, Algemeen Belang Oisterwijk,

Jong Maashorst, Leefbaar Rotterdam, STIP Delft, HOI Werkt Hilvarenbeek, DOP Boekel en Leefbaar Capelle aan den IJssel.