Ledendemocratie (besluitvorming)

Alle leden van een vereniging – en dus ook de leden van een politieke partij – hebben invloed op de besluitvorming binnen hun vereniging in de algemene ledenvergadering (ALV) – soms ook jaarvergadering of congres genoemd. Tijdens de ALV worden belangrijke besluiten genomen over organisatorische en politieke kwesties. Waar de ALV precies over stemt, en welke voorwaarden en regels daarvoor gelden, legt elke vereniging vast in de statuten en het (aanvullend) huishoudelijk reglement.

Algemene ledenvergadering (ALV)

Elke vereniging moet minimaal één keer per jaar een algemene ledenvergadering (ALV) organiseren. Bij lokale (politieke) verenigingen worden doorgaans alle leden uitgenodigd; bij grote verenigingen – zoals landelijke politieke partijen – zijn andere varianten van representatie gebruikelijk, zoals: vergaderingen (congressen) waarin alleen afgevaardigden uit de afdelingen stemrecht hebben (getrapte besluitvorming) of waarbij alle leden vanuit huis, digitaal, kunnen stemmen.

 

De ALV stemt over besluiten die het voortbestaan en de organisatie van de vereniging aangaan, zoals: statutenwijzigingen, benoeming en ontslag van bestuur, wijzigen van het huishoudelijke reglement en goedkeuring van begrotingen en eindafrekeningen. Deze besluiten worden geagendeerd door het bestuur, die het dagelijks beleid van de vereniging uitvoert.

Naast organisatorische kwesties hebben leden van politieke partijen vaak ook zeggenschap over politieke kwesties, of besluiten rondom campagne en verkiezingen. Denk aan het vaststellen van het verkiezingsprogramma, het benoemen of verkiezen van de lijsttrekker en het vaststellen van de (volgorde van de) kandidatenlijsten. Deze besluitvorming kan tijdens de ALV plaatsvinden, maar kan ook via een (digitale) stemming op een ander moment worden georganiseerd.

Leden kunnen daarnaast vaak zelf invloed uitoefenen door een motie of amendement in te dienen, waar de ALV vervolgens over stemt (door deze aan te nemen of af te wijzen). Een voorbeeld hiervan is het stemmen over het verkiezingsprogramma. Leden kunnen tijdens de ALV wijzigingen in het (concept)programma voorstellen door van tevoren een amendement in te dienen.

Belangrijk: de voorwaarden en regels rondom deze (stem)procedures legt elke vereniging vast in de statuten en het (aanvullend) huishoudelijk reglement.

Alternatieve vormen van lidmaatschap / niet-leden betrekken

Het lidmaatschap van (gevestigde) politieke partijen neemt al jaren gestaag af –uitzonderingen daargelaten. Om de banden met de kiezer aan te halen, zoeken steeds meer partijen verbinding met geïnteresseerden en sympathisanten die (nog) geen lid willen of kunnen worden van de partij. Dat kan door andere vormen van lidmaatschap te introduceren, of door niet-leden uit te nodigen om mee te praten over inhoudelijke onderwerpen of hen mee te laten schrijven aan je verkiezingsprogramma.

Alternatieve vormen van lidmaatschap

Sommige partijen vragen leden om een vrijwillige financiële bijdrage in plaats van een verplichte contributie, waarbij niet-betalende leden dus evenveel inspraak kunnen hebben als betalende leden. Ook zijn er partijen die niet-leden de mogelijkheid bieden zich te abonneren op nieuwsbrieven of ledenmagazines, of hen uitnodigen voor partijbijeenkomsten. Een voordeel van deze ‘alternatieve vormen van lidmaatschap’ is dat ze de verbinding met de potentiële achterban kunnen vergroten; een nadeel kan zijn dat (betalende) leden zich benadeeld voelen.

Lokale voorbeelden van niet-leden betrekken

Meer informatie

Welkom bij het Kennispunt Lokale Politieke Partijen

Overal in ons land zijn lokale politieke partijen actief. Als lokale partij bouw je mee aan je gemeente. Daarom is het belangrijk dat je je werk optimaal kunt doen. En daar komt heel wat bij kijken. Hoe richt je een partij op? Waar vind je goede bestuurders, kandidaten en vrijwilligers? Kun je zomaar aan verkiezingen meedoen? Hoe financier je je partij?

Het Kennispunt Lokale Politieke Partijen is dé wegwijzer voor lokale partijen. Praktisch en overzichtelijk. Van het oprichten van een partij tot actief meedoen als raadslid of bestuurder. Kijk rond op de site en ontdek waarbij het Kennispunt je kan ondersteunen. Staat je vraag er niet bij? Laat het dan weten via info@lokalepolitiekepartijen.nl.

Een sterke lokale democratie maken we samen.

Ik verklaar het Kennispunt Lokale Politieke Partijen graag voor geopend!

 

Kajsa Ollongren
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties