Meer vrouwen in de politiek in vijf stappen

Wat kun je doen om meer vrouwen te interesseren om raadslid of wethouder te worden? Deze handreiking geeft tips uit de praktijk, op basis van inzichten uit recent psychologisch onderzoek.

Meer vrouwen in de politiek

 

Stap 1. Denkwerk vooraf

Bedenk wat voor partij je wilt zijn
Sta eens met elkaar stil bij het profiel van de fractie: met welke mensen wil je het politieke  werk doen? Welke doelen wil je bereiken en welk type mensen heb je daarvoor nodig?  Diversiteit zorgt voor een bredere blik en daarmee voor een betere democratische legitimatie. Voer het gesprek over wat dit voor jullie betekent.  

Stel een inclusief profiel op
Vrouwen en mannen voelen zich door verschillende vacatureteksten aangesproken. Als je een profiel opstelt voor raadsleden en wethouders, zorg dan voor een evenwichtige tekst. Met aandacht voor vaardigheden als debatteren en netwerken (meer masculien) en samenwerken en het streven naar maatschappelijke doelen (meer feminien). Schrijf zij/hij in plaats van hij/zij, en nodig vrouwen nadrukkelijk uit om te reageren.

Breng rolmodellen in beeld
Rolmodellen zijn belangrijk om ambities te stimuleren. Vaak komen vrouwen niet op het idee dat ze voor een functie in aanmerking kunnen komen als er vooral mannen actief en in beeld zijn, bijvoorbeeld op de website en bij nieuwsberichten. Breng vrouwen die politiek actief zijn of zijn geweest nadrukkelijk in beeld en laat hen aan het woord over het politieke werk. Dat kan tijdens vergaderingen, en dus zeker ook op de website en in de media.

 

Stap 2. Zoek gericht

Vraag vrouwen persoonlijk
Spreek vrouwen die jou geschikt lijken voor het politieke werk, persoonlijk aan. Vrouwen melden zich minder snel voor functies in de politiek dan mannen. Afwachten tot meer vrouwen zich melden, werkt dus niet. Ga dus actief en gericht op zoek naar vrouwelijk politiek talent.

Schakel je netwerk in
Schakel je netwerk in bij je zoektocht: kennen anderen geschikte vrouwen? Vraag de raadsleden en wethouders en andere leden van je partij om extra goed op te letten bij insprekers, werkbezoeken en andere contactmomenten. Verspreid het profiel actief en vraag iedereen om ogen en oren open te houden. Zorg voor een goed bereikbaar contactpersoon of -adres, neem snel contact op met mensen die je aangedragen krijgt en zorg voor een goede follow-up. Als je dat goed regelt, maak je de drempel voor vrouwen die zich wél spontaan melden, ook lager.

Vraag vrouwen die al actief zijn
Benader vrouwen die actief zijn bij een wijkcommissie of ondernemersvereniging of die van zich laten horen in lokale media, bijvoorbeeld door ingezonden brieven. Deze vrouwen zijn al maatschappelijk actief en waarschijnlijk niet bang om voor hun mening uit te komen. Psychologisch onderzoek toont dat wie al actief is, sneller een vervolgstap zal maken.

Organiseer een bijeenkomst/introductiecursus speciaal voor vrouwen
Een bijeenkomst of cursus alleen voor vrouwen, is dat nodig? Ervaring leert dat dat zeker effectief is. Vrouwen ervaren dat als prettiger en veiliger. Ze nemen makkelijker het woord en voelen meer ruimte voor het bespreken van bijvoorbeeld het omgaan met een haantjescultuur of de combinatie van werk, politiek en privé.

 

Stap 3. Voer het gesprek: een reactie op de meest gehoorde bezwaren

Competentie
‘Daar zijn anderen toch veel geschikter voor?’ Ook zeer capabele vrouwen onderschatten vaak hun eigen kwaliteiten of overschatten wat politiek werk van hen vraagt. Vrouwen willen meer dan mannen 100% zeker zijn dat ze geschikt zijn, voor ze aan iets beginnen. Dat is lastig als het gaat om werk waar je geen ervaring mee hebt. Mannen steken veel eerder hun vinger op: ‘dat kan ik wel.’

  • Maak duidelijk (in het profiel en in gesprekken) wat jullie vragen, maar vooral ook dat je niet in alles even goed hoeft te zijn. Ook in de politiek, en zeker in een divers team, kun je je richten op de taken die jou de meeste energie geven.
  • De partij kan ondersteuning bieden door bijvoorbeeld voor een meer ervaren buddy of mentor te zorgen, en door training en coaching aan te bieden. De griffie kan daar ook een belangrijke rol in spelen.
  • Geef feedback en vertel wat de specifieke reden is waarom je iemand benadert voor het politieke werk. Wat viel op? Waar is iemand goed in en waarom is dat welkom bij jullie partij en in de politiek?

Tijd
‘Dat kost toch veel te veel tijd?’ Politiek werk kost inderdaad tijd. Gemiddeld besteden raadsleden zo’n 16 uur per week aan het raadswerk. De kunst is om je tijd slim te besteden. Bij voorkeur zo veel mogelijk aan activiteiten waar je energie van krijgt. Door hulptroepen in te schakelen, bijvoorbeeld burgerraadsleden of enthousiaste partijleden. Maak duidelijk dat iedereen haar behoeften en grenzen mag aangeven, dus ook een individueel raadslid. De begin- en eindtijd van fractievergaderingen, een werkbezoek of een extra vergadering, de portefeuilleverdeling: in overleg moet een realistische werkverdeling mogelijk zijn.

Cultuur:
‘Pfff, dat haantjesgedrag.’ Helaas heeft de politiek vaak nog een slechte naam. Maar mensen maken de culturen. De bestuurscultuur is dus de verantwoordelijkheid van alle raadsleden en bestuurders. De cultuur in de fractie is door individuele leden nog beter te beïnvloeden. De instroom van nieuwe mensen en meer diversiteit bieden ook kansen voor verandering. Er is niet één manier om politiek te bedrijven, dus iedereen kan de kans grijpen om haar eigen stijl te ontdekken. En is de sfeer niet goed? Wordt er ‘op de man’ gespeeld? Duren vergaderingen te lang? Maak duidelijk dat dat bespreekbaar is. Pak deze onderwerpen aan met de hele fractie, of zelfs de hele raad, zodat het veranderen van de cultuur niet alleen de missie van de nieuwkomers of van de vrouwen in de raad is.

Positieve actie:
‘Ik wil geen excuustruus zijn.’ Onzin, de vrouw in kwestie is tenslotte benaderd om haar kwaliteiten. Waarom zou zij minder geschikt zijn dan menig man in de politiek?

 

Stap 4. De selectieprocedure

Zorg voor diversiteit in de kandidaatstellingscommissies

Bij selectieprocedures kiezen de mensen achter de tafel sneller voor mensen die op hen lijken. Dat gaat onbewust, onze hersenen zijn zo geprogrammeerd dat we ons prettiger voelen bij vertrouwde gezichten (dit heet ‘bias’). Diversiteit in de commissies die de gesprekken met kandidaten voeren, is daarom minstens zo belangrijk als diversiteit onder de sollicitanten. Nu zijn vrouwen soms ook nog strenger voor andere vrouwen. Ook dat is een vorm van bias. Laat leden van selectiecommissies dus trainen in gespreksvoering en wees alert op alle vormen van bias.

 

Stap 5. … een laatste advies: Bied ondersteuning bij de campagne

En dan is het campagnetijd. Mogelijk is er eerst een interne campagne, als de leden de kieslijst nog moeten vaststellen. En in ieder geval volgt dan de verkiezingscampagne. Voor vrouwen (maar ook voor veel mannen…) is deze fase van promotie en vooral zelfpromotie erg ongemakkelijk. Toch is het belangrijk dat alle kandidaten, inclusief de vrouwen, goed uit de verf komen. Vrouwen worden regelmatig met voorkeurstemmen gekozen, vooral de hoogst geplaatste vrouw na de lijsttrekker. Bereid vrouwen goed voor op de campagne, met training, coaching en/of een buddy.