Leiderschap voor vrouwen: 10 tips voor succes

Hoe ben je als vrouw in de lokale politiek zo effectief mogelijk? Met deze tips krijg je inzicht in hoe je gezien en beoordeeld wordt, wat je kunt doen om je zichtbaarheid te vergroten en je ambities duidelijk te maken.

Waar moet je rekening mee houden?

Vrouwen worden anders beoordeeld dan mannen. Dat komt door gender-stereotypen: onbewuste verwachtingen van gedrag van mannen en vrouwen. Masculien gedrag is bijvoorbeeld: ambitie tonen, daadkrachtig en zelfverzekerd zijn. Masculien gedrag wordt met leiderschap geassocieerd. Dat geldt niet voor stereotiep vrouwelijk gedrag, zoals zorgzaam en bescheiden zijn en je kwetsbaar opstellen. Als je als vrouw leiderschap wilt tonen, zou je dus meer masculiene eigenschappen moeten tonen. Maar, om het nog ingewikkelder te maken: leiders worden ook vooral gewaardeerd om authenticiteit. Toneelspelen maakt je dus geen geloofwaardige leider.

 

Als je als vrouw een politieke carrière ambieert, dan is het verstandig om hier rekening mee te houden. Vinden anderen je vooral aardig, dan is de kans groot dat ze je niet als een leider zien. Vinden ze je juist heel competent, dan ben je in de ogen van anderen al snel te dominant, en ‘dus’ ook geen goede leider. Onderzoek heeft aangetoond dat mannen daar geen last van hebben: een man die niet aardig gevonden wordt, geldt toch als een prima leider. Voor vrouwen is de kunst dus om een evenwicht te zoeken tussen aardigheid en competentie én tegelijkertijd authentiek te blijven.

Wat kun je doen – 10 tips voor succesvol vrouwelijk leiderschap

1. Vraag feedback

Vraag feedback over hoe jij op anderen overkomt. Hoe worden jouw leiderschapskwaliteiten beoordeeld? Vinden mensen jou meer aardig of meer competent? Kom je ontspannen over? Het is het prettigst om dit gesprek te voeren met mensen die je vertrouwt. Vraag vooral om concrete voorbeelden van gedrag dat de ander opviel.

2. Bezweer je stresshormonen

Als je ontspannen bent, kom je sterker over en maak je makkelijker contact met anderen. Heb je een spannende vergadering of moet je een groep mensen toespreken? Dan is het heel goed mogelijk om je stresshormonen te ‘temmen’. Wat bijvoorbeeld helpt, is langzaam en naar je buik ademhalen, stevig staan op twee benen of een ‘powerpose’ aan te nemen. Hoe je dat doet, zie je in de TED-talk van Amy Cuddy.

 

3. Gebruik sterke woorden

Vrouwen zijn eerder dan mannen geneigd om verkleinwoorden te gebruiken (‘mijn collegaatje’) en ‘slag-om-de-arm-woorden’ als ‘even’, ‘eigenlijk’ en ‘misschien’. Vrouwen verontschuldigen zich ook veel te vaak: sorry! Met dit soort woorden doe je afbreuk aan wat je zegt en maak je je onnodig klein. Let goed op je taalgebruik en gebruik sterke woorden. Luister opnames van je betogen en bijdragen aan debatten terug om te horen welke woorden jij gebruikt. Als er geen opnemen gemaakt worden, kun je dat zelf doen met je telefoon.

4. Benoem je kwaliteiten

Vrouwen vinden vaak dat de inhoud van hun werk voor zich moet spreken, ze hoeven de resultaten toch niet per se te claimen? Bescheidenheid is mooi, maar zorg dat je niet onzichtbaar wordt. Of dat iemand anders met jouw successen gaat pronken en daardoor de beloning krijgt die jij verdient. Wees trots op je kwaliteiten en je resultaten, en benoem die. Hoe doe je dat zonder dat je het gevoel hebt dat je aan het opscheppen bent? Een beproefde objectieve methode is de STAR-methode. Je beschrijft in welke Situatie je een bepaalde Taak had, wat je Acties waren en wat het Resultaat daarvan was. Je kunt nog de R van Reflectie toevoegen, waarbij je meldt dat je trots bent op dat resultaat!

5. Steek je vinger op

Wil je een hogere plek op de kandidatenlijst? Wil je een belangrijk onderwerp op de agenda voor je rekening nemen? Zou je best fractievoorzitter willen worden? Zie je het wethouderschap wel zitten? Of wil je gewoon het woord tijdens een bijeenkomst? Laat anderen daar niet naar raden! Vooral vrouwen denken vaak dat hun ambitie logisch is en als vanzelfsprekend voortvloeit uit hun werk. Ze hebben het toch zeker verdiend? Maar zo werkt het helaas niet. Heb je ambitie, spreek die dan met een grote glimlach uit: ja, dat wil ik graag!

6. Investeer in je netwerk

Netwerken is een goede manier om je zichtbaarheid te vergroten, wat je helpt bij het waarmaken van politieke ambities. Netwerken werkt het best als je niet alleen over jezelf praat, maar als je ook belangstelling hebt voor een ander. Kom in gesprek over je drijfveren in de politiek. Leer mensen kennen die je verder kunnen helpen, die je informatie kunnen geven waar je anders niet aan zou komen.

7. Zoek een mentor

Je hoeft niet alle wielen opnieuw uit te vinden. Er zijn mensen die gedaan hebben wat jij wilt doen. Die hun ambities waargemaakt hebben, bijvoorbeeld die mooie positie als fractievoorzitter of wethouder hebben of hebben gehad, in je eigen of een andere gemeente. Van hun ervaring kun je leren! Bedenk voordat je een potentiële mentor benadert, goed wat je haar of hem wilt vragen én wat je zelf te bieden hebt. De kans dat iemand ‘ja’ zegt is groter als jij jezelf als een interessante gesprekspartner kunt presenteren. Je haalt het meest uit het mentorschap als je regelmatig afspreekt en concrete vragen hebt. Dat kan een vraag om feedback zijn, maar ook bijvoorbeeld een meeloopstage. Als je over je ervaringen als vrouw wilt sparren, is het wel handig om een vrouw als mentor te vragen.

8. Zoek een ‘sponsor’

Nee, niet een geldschieter, maar iemand die in jou gelooft, die met je meedenkt en die je graag als een ‘kruiwagen’ introduceert op interessante, strategische plekken. Het kan een mentor zijn die zich extra voor je inzet, maar ook een partijbestuurder, een wethouder of iemand die ervaring heeft met talentscouting binnen de politiek. Een ‘sponsor’ hoeft niet per se iemand te zijn met een functie die jij ambieert, of een vrouw. Sterker nog: mannen hebben vaak meer ervaring in politieke functies en hebben al betere netwerken.

9. Blijf trouw aan jezelf

Zoals eerder vermeld: authenticiteit is en blijft heel belangrijk. Het kan ongemakkelijk aanvoelen om iets te doen wat je nooit eerder gedaan of zelfs gedurfd hebt. Laat dat je niet weerhouden om iets nieuws te proberen. Maar blijf jezelf altijd trouw. Ben je van nature aardig en zorgzaam, koester dat. Ben je daadkrachtig en uitgesproken, koester dat ook! Maar leer vooral om ook andere kanten van jezelf te laten zien, zodat je jezelf blijft ontwikkelen en zodat anderen een completer beeld van jou en je leiderschapscapaciteiten krijgen. Er is geen standaardrecept om dit te leren, maar laat je inspireren door dit interview met de minister-president van Nieuw Zeeland!

 

10. Steun elkaar!

Tot slot: help andere vrouwen. Krijgt iemand het woord maar niet tijdens een vergadering? Wijs de voorzitter erop. Krijgt een vrouw wel het woord, maar lijken haar woorden niet te landen? Herhaal ze: “Wat zij zegt, dat is een goed idee!” Wijs elkaar op mooie taken en vacatures. Geef complimenten. Word lid van sollicitatiecommissies en breek een lans voor diversiteit. Word mentor of ‘sponsor’ van andere  ambitieuze vrouwen.

 

Lees meer

Essaybundel balans man/vrouw in de politiek