Opstellen fractieprofiel

De fractie is een team van mensen die elkaar aanvullen qua kenmerken, kennis en vaardigheden.

Hoe ziet de ideale fractie voor jouw partij wat betreft leeftijd, ervaring, gender, woonplaats, achtergrond, enzovoorts eruit? Dat staat in een notendop in een fractieprofiel. Het fractieprofiel is een beschrijving van de kenmerken, kennis en vaardigheden van de beoogde fractie van een politieke partij.

Het bestuur van een lokale partij stelt een fractieprofiel op. Het liefst ruim op tijd voor de volgende verkiezingen, want juist in de fase van scouting en werving is het profiel bruikbaar. Als je ook al een indicatie hebt of zittende raadsleden nog een termijn door willen gaan, weet je welke kenmerken, kennis en vaardigheden nodig zijn om het team compleet te maken.

Het opstellen van een fractieprofiel gebeurt daarom ruim voor de verkiezingen en dient als leidraad voor het zoeken en werven van nieuwe kandidaten. Aanvullend op het fractieprofiel maak je een profiel voor raadsleden, wethouders en de fractievoorzitter. Deze profielen gebruik je tijdens de kandidaatstellingsprocedure.

 

Aanpak: opstellen fractieprofiel

Om te bepalen welke kenmerken, kennis en vaardigheden nodig zijn in je (nieuw) te vormen fractie, is het essentieel om te weten wat de identiteit en de visie van je partij is. Wie ben je? Wat wil je uitstralen? Op welke thema’s gaat je partij zich nadrukkelijk richten? Hoe wil je politiek bedrijven? Welke rol wil je in de lokale politiek vervullen? En welke wind wil je doen waaien in de raad?

De identiteit en visie zijn belangrijke pijlers voor het fractieprofiel en vormen de basis voor de kenmerken, kennis en vaardigheden die je fractieleden al dan niet zouden moeten bezitten om je als partij te vestigen of te onderscheiden.

Puntsgewijs kun je het gewenste profiel met het bestuur gaan opstellen. Afhankelijk van de situatie van jouw lokale politieke partij, is het raadzaam om de fractie erbij te betrekken. Zij hebben veel informatie over de inhoudelijke speerpunten en dossiers en hebben ervaring met de benodigde vaardigheden.

 

Stappenplan

Stap 1

Het bestuur vraagt input van de fractie over de inhoudelijke dossiers en essentiële vaardigheden.

Stap 2

Het bestuur stelt een eerste versie van het fractieprofiel op.

Stap 3

Het bestuur bespreekt het fractieprofiel met de fractie en de leden.

Stap 4

Het bestuur stelt het fractieprofiel vast. Als bestuur kun je ervoor kiezen om het fractieprofiel voor te leggen aan de ALV. Dit doe je als het fractieprofiel veel verandering in de samenstelling van de fractie tot gevolg kan hebben.

 

Kenmerken

Kenmerken die in een fractieprofiel opgenomen kunnen worden, zijn bijvoorbeeld leeftijd, vrouw/man, opleiding, professionele achtergrond,  woonplaats/dorpskern of culturele achtergrond.

Welke kenmerken je opneemt, hangt vanzelfsprekend af van de missie, visie en speerpunten van je lokale partij. Zo zal een studentenpartij opnemen dat kandidaat-raadsleden nog studeren en zal een gemeente met veel verschillende kernen kandidaten willen die woonachtig zijn in de belangrijkste kernen. Lokale partijen die een thematische focus hebben, bijvoorbeeld op duurzaamheid of onderwijs, zullen in hun fractieprofiel opnemen dat ervaringsdeskundigheid over deze thema’s aanwezig moet zijn. Andere partijen willen evenveel mannen als vrouwen op de lijst of een evenwichtige leeftijdsopbouw. Niet alle kenmerken zijn even belangrijk voor elke partij. In je fractieprofiel benoem je de kenmerken die voor jouw lokale partij belangrijk zijn.

  1. Leeftijd
  2. Vrouw/man
  3. Opleiding
  4. Professionele achtergrond
  5. Woonplaats (kernen van een gemeente)
  6. Culturele achtergrond

 

Kennis

In het fractieprofiel beschrijf je welke kennis en ervaring nodig is voor een goed functionerende fractie die de standpunten en visie van jouw lokale partij het beste kan vertegenwoordigen. Ook hier hangt een en ander af van de speerpunten en de manier van werken van jouw partij: werk je bijvoorbeeld veel samen met inwoners uit je gemeente, onderhoud je contact met alle dorpsraden of is onderwijs en jeugdzorg een speerpunt? Dan zal je daar kennis van in je fractie willen hebben en waarschijnlijk ook een ervaringsdeskundige.

Nu kun je veel kennis vergaren en vaardigheden leren, maar bijvoorbeeld het hebben van een goed netwerk in de gemeente, of kennis van campagne voeren, bouw je niet in een paar maanden op. Benoem in je fractieprofiel de kennis en ervaring die je nodig hebt in de fractie. Bijvoorbeeld:

  1. Ervaring met het politieke handwerk
  2. (Ervarings)kennis van dossiers
  3. Permanente campagne voeren
  4. Netwerk in de gemeente
  5. Online netwerk, communicatie
  6. Kennis van de gemeente
  7. Kennis van de inwoners
  8. Integriteit

 

Vaardigheden

In 2018 is het rapport ‘Tien competenties voor raadsleden’ verschenen, met daarin een omschrijving van de competenties die raadsleden nodig hebben om hun werk goed te kunnen uitvoeren. Interessant leesvoer, maar wat betekent het voor de fractie als geheel? Idealiter bestaat de fractie uit mensen met verschillende kwaliteiten en competenties. Niet iedereen moet fractievoorzitter willen worden. Maar iedereen moet wel snel kennis tot zich kunnen nemen, hoofd- en bijzaken kunnen scheiden, respectvol kunnen onderhandelen en samenwerken, integer zijn en loyaal zijn aan de collega’s en standpunten van de partij.

In het fractieprofiel beschrijf je de kwaliteiten die nodig zijn voor de hele fractie. Bijvoorbeeld:

  1. Integer handelen
  2. Samenwerken
  3. Luisteren
  4. Resultaat gericht zijn
  5. Zichtbaar willen zijn
  6. Loyaliteit aan de partij