Scouten en werven van kandidaat-raadsleden

Gemiddeld vernieuwt een fractie zich voor de helft bij de verkiezingen. Hoe vind je de juiste mensen om jouw partij te vertegenwoordigen in de gemeenteraad? Deze module bevat verschillende stappen die je daarvoor kunt doorlopen. Daarnaast staan er praktische tips en voorbeelden in van hoe lokale partijen dit aanpakken.

 

Op tijd beginnen

Het stappenplan in deze module geeft je partij handvatten om het scouten en werven van kandidaat-raadsleden op een gestructureerde manier aan te pakken. Maar les 1 is: begin op tijd, in ieder geval zo’n anderhalf jaar voor de datum van de gemeenteraadsverkiezingen. Dan leer je elkaar goed kennen en kun je je partij en de kandidaat-raadsleden goed voorbereiden op de campagne en alles wat verder nodig is in de aanloop naar de verkiezingen.

Sommige partijen hebben een permanente scoutingscommissie. Zo’n commissie is voortdurend op zoek naar politiek talent voor jouw partij, en dus niet alleen als er verkiezingen in aantocht zijn. Het is belangrijk dat de commissie breed en met een open houding zoekt. Laat hen gebruikmaken van de netwerken van oud-wethouders, raadsleden etc. Door de commissie aan het bestuur te laten rapporteren, zorg je ervoor dat het werk van de commissie niet vrijblijvend is. Wil je geen commissie instellen, maak dan iemand in je bestuur verantwoordelijk voor het scouten van politiek talent.

Er zijn ook partijen die alleen vacaturetekst hoeven te plaatsen en hiermee voldoende geschikte kandidaten vinden. Maar de meeste partijen zoeken actief, vaak via hun eigen netwerk, het zelf organiseren van activiteiten of het aansluiten bij activiteiten die derden organiseren.

Werven Kandidaat raadsleden

Stap 1: Intern

De eerste stap is het polsen van zittende raadsleden en de leden. Willen de zittende raadsleden verder? Zijn er leden van jouw partij die interesse hebben in het raadswerk? Partijen met veel leden werven vaker intern en ook partijen die werken met fractievolgers, steun- en burgerraadsleden of een jongerenafdeling hebben, werven vaker intern. Intern de balans opmaken, geeft je informatie over hoeveel en wie je scout en wilt werven als kandidaat-raadslid.

Of je intern kandidaten kunt werven, ligt ook aan je eigen inzet. Heb je een jongerenafdeling of –raad, fractievolgers of burgerleden, commissies waar mensen actief zijn, dan is de interne doorstroom groter dan wanneer je die niet hebt.

Voorbeeld jongeren:

 

Stap 2: Ken jezelf en weet wie je zoekt

Om te weten wie als raadslid past bij jullie partij, moet je eerst weten wie je zelf als partij bent. Maak daarom een korte omschrijving van je partij met daarin informatie over je visie, waarden en speerpunten en de belangrijkste dossiers waar jullie je met name op profileren. Beschrijf ook de partijcultuur en toon, hoe werk je samen met inwoners en met elkaar, hoe is de toon in het debat? En wat verwacht je qua tijdsbesteding in de raad en partij van een raadslid?

De omschrijving van je eigen partij geeft je informatie over wie bij je past.

Daarna maak je een profiel van je ‘ideale’ fractie. Hoe ziet die fractie voor jouw partij eruit wat betreft leeftijd, ervaring, gender, kern of wijk, achtergrond, etc.? Als je ook al een indicatie hebt of zittende raadsleden nog een termijn door willen gaan, weet je welke kenmerken, kennis en vaardigheden nodig zijn om het team compleet te maken. Hier lees je hoe je een fractieprofiel opstelt. Naast een fractieprofiel maak je een profiel raadslid. Het profiel raadslid gebruik je in je oproepen en vacaturetekst. In deze module  staat een voorbeeldprofiel.

 

Stap 3: Werven en scouten

Met de profielen die je hebt gemaakt, kun je gericht mensen gaan scouten en werven. Uit onderzoek blijkt dat lokale partijen in 2018 voor 85% via hun netwerk raadsleden scouten en 14% via gemeentelijke programma’s. Afhankelijk van welk profiel je zoekt, breng je in kaart welke netwerken interessant zijn of organiseer je zelf een activiteit.

 

  • Gebruik netwerken in je eigen gemeente

Inwoners zijn actief in allerlei netwerken in hun gemeente. Dat geeft aan dat zij zich betrokken voelen bij wat er op lokaal niveau speelt. Grote kans dus dat je in dit soort netwerken mensen vindt die ook interesse hebben om actief te worden in de politiek en specifiek in jouw partij. Afhankelijk van naar wie je op zoek bent, zoek je actief contact met bijvoorbeeld de dorps- of wijkraad, de jongerenraad, ondernemersverenigingen, sportbesturen, cultuurorganisaties, etc.

 

  • Gemeentelijk aanbod

In veel gemeenten worden politieke oriëntatiecursussen georganiseerd voor inwoners. ProDemos geeft de cursus Politiek Actief, maar er zijn ook andere mogelijkheden. Zijn er meerdere partijen in jouw gemeente die het lastig vinden om kandidaten te vinden, overleg dan met de griffier en de burgemeester of je een Politiek Actief of gezamenlijke avond kunt organiseren. De burgemeester en griffier zijn dan de uitnodigende partij. Op de cursussen Politiek Actief gaan mensen eerst uitzoeken of ze politiek actief willen worden en pas daarna kijken ze welke partij bij hen past. Als er een cursus Politiek Actief in jouw gemeente wordt georganiseerd, zorg er dan voor dat je goed vertegenwoordigd bent op de avonden dat raadsleden uitgenodigd worden in de cursus.

Je kunt ook met je eigen partij, of samen met andere lokale partijen, een politieke oriëntatieavond of een kennismakingsavond organiseren.

Voorbeelden:

 

  • Maak het kenbaar dat je mensen zoekt

Communiceer dat je mensen zoekt. Je kunt een algemene, brede oproep doen om mensen te vragen met je partij mee te denken. Maar je kunt de oproep ook specifieker maken en bijvoorbeeld mensen uit een dorpskern of wijk uitnodigen. Ben je als partij nog onbekend in een wijk of kern, dan kun je ook een schouw organiseren waarbij je inwoners uitnodigt om mee te denken over hun buurt. Bedenk ook dat je social media gericht kunt gebruiken, door het gebruik van hashtags (#) en te adverteren op postcode op Facebook.

 

Stap 4: zorg voor een goed vervolg

Als je scouting succesvol is geweest en geïnteresseerden zich hebben gemeld, zorg dan dat je hen echt iets te bieden hebt. Bijvoorbeeld een actie of activiteit waar ze bij kunnen aansluiten, meelopen met een raadslid of wethouder, een denktank of commissie waarin ze zich kunnen inwerken en/of inhoudelijk kunnen bijdragen, een opleiding, etc. Hoe beter je mensen activeert, betrekt en behoudt, hoe makkelijker het straks wordt om ‘intern’ te werven.

 

Tot slot

In het algemeen geldt:

  • Laat zien dat je een leuke partij bent, waar mensen graag bij willen horen.
  • Zet scouting en werving permanent op de agenda, en niet alleen als er verkiezingen aankomen.
  • Investeer in scholing en opleiding binnen je partij, zodat geïnteresseerden kunnen ontdekken of er een raadslid in hen schuilt.
  • De ervaring leert dat je mensen die zichzelf niet als potentieel raadslid zien (vooral vrouwen!) meer dan één keer moet vragen of ze interesse hebben. Vraag of ze erover willen nadenken en of je erop terug mag komen als ze ‘nee’ zeggen of twijfelen.
  • Geef potentiële kandidaten feedback over wat maakt dat jullie ze als zodanig zien. Wat hebben ze laten zien dat je hen geschikt vindt? Vaak zien mensen hun vaardigheden nog niet als politieke vaardigheden.
  • Als mensen ‘nee’ zeggen, vraag dan door wat de reden daarvoor is. Wees realistisch over zaken als het tijdsbeslag, maar laat ook weten wat er bespreekbaar en onderhandelbaar is.